Մղձավանջ

Միշելը ցնծության մեջ էր. տաս տարվա մեջ առաջին անգամ տնօրենը հրավիրեց ընդունարան, գոհունակություն հայտնեց աշխատանքից ու նույնիսկ սուրճ հյուրասիրեց: Տարիների անխոնջ ինժեներական աշխատանքից հետո ամենաբարձր մակարդակով վերջապես գնահատեցին իր նվիրվածությունն ու ունակությունները:

Տնօրենի սուղ խոսքերից ու թույլ ժպիտից կարելի էր հասկանալ, որ հաջորդ շաբաթ իրեն պաշտոնի և աշխատավարձի լուրջ բարձրացում կառաջարկեն: Ինքը ինչպես հարկն է կպատասխանի, որ իրեն մի քանի օր է անհրաժեշտ առաջարկի մասին խորհելու և վերջնական պատասխանելու համար:

Տաս տարի… Համալսարանն ավարտելուց անմիջապես հետո աշխատանքի անցավ ավտոդողերի արտադրության աշխարհում առաջատար կազմակերպություներից մեկում, Micheline-ում: Նույնիսկ անվանումն էր իր անվանը նման, իսկ աշխատավայրը` Փարիզի Բուլոնե-Բիանկուրթ արևմտյան արվարձանի գլխամասային փառահեղ շենքում:

Աշխատանքը դյուրին չէր, հատկապես որ ֆրանսիական աշխատաոճը իր համար խիստ տարօրինակ էր: Ծայրահեղ բյուրոկրատիան և աշխատակիցների արտասովոր վարքը ամենուր էր. պետք էր կարողանալ զսպել զայրույթը ու նույնիսկ ժպտալ հիմար հանձնարություններ ստանալիս: Կարևորը` դժվարությունները հաջողությամբ հաղթահարված են, ու ինքը արդեն հարմարվել է ֆրանսիական կենսակերպին:

Հիմա ինքը ֆրանսիացի է՝ Ֆրանսիայի քաղաքացու բորդո անձնագրով, լիարժեք օժտված ֆրանսիացու բոլոր իրավունքներով: Անվան հարցում բախտը բերել էր, որ ծնողները միջազգային անուն էին դրել: Ճիշտ է հայրենի լեզվով այն այլ կերպ էր հնչում, սակայն ֆրանսերեն աներկբա է՝ “Միշել”:

Իսկ ազգանունը ֆրանսերեն դժվար է հնչում և կարդացվում, միանգամից բացահայտում իր օտար ծագման մասին, շատ երկար է տառ առ տառ արտասանելու համար, ու հաճախ տարբեր հանգմանքներում անհարկի դժվարություններ են առաջացնում: Համոզված էր, որ մինչ այժմ խոչընդոտել է աշխատանքային առաջխաղացմանը, այլապես դեռ մի քանի տարի առաջ էր արդարացիորեն առաջխաղացում ակնկալում:

Երբ երկու տարի առաջ դիմել էր քաղաքացիության համար, իրեն տեղեկացրին ազգանունը փոխելու հնարավորության մասին: Մի պահ մտածեց, որ փոխելը նպատակահարմար կլինի: Սակայն, կարճ պահ անց  որոշեց, որ ազգանվան փոփոխությունը նույնն է, թե ուրանա արմատներին, ծնողներին և հայրենիքին:

Բոլոր դեպքերում, իր ունակությամբ, համբերատարությամբ և աշխատասիրությամբ կարողացավ նման խոշոր կազմակերպությունում հարգանք վաստակել, որոշ առաջխաղացում ունենալ ու գործընկերների շրջանում լավ մասնագետի համբավի արժանանալ: Սակայն, այսօրվա հանդիպումը տնօրենի հետ վկայում էր, որ վերջապես հասունացել է պահը, երբ ինքը կդառնա ղեկավարության մաս ու իր ողջ հետագա կյանքն արդեն կարող է ապահվված համարել:

Պետք է մի լավ հարբել նման գլխապտույտ հաջողության համար, հատկապես, որ այսօր ուրբաթ է, իսկ ուրբաթ երեկոները կարող ես քեզ ամեն տեսակ խելառություն թույլ տալ: Առաջխաղացումն իր կյանքում նշանակալի բարելավում կբերի. արդեն երեսունհինգ տարեկան է, և վերջապես պետք է մտածել կյանքում կայանալու մասին: Ծանր օրերը թեկուզ անցյալում են մնացել, սակայն դեռևս ո՛չ տուն ունի, ո՛չ ընտանիք, ո՛չ երեխաներ, և ո՛չ էլ նույնիսկ լուրջ ընկերուհի:

Աշխատանքի ավարտին դեռևս մեկ ժամ կար, սակայն աշխատել այլևս չէր կարողանում: Նայում էր համակարգչի էկրանին սփռված նախագծի` այս ու այն կողմ վազող գծերին ու գույներին, սակայն սևեռվել աշխատանքային անելիքներում չէր կարողանում:

Հունիսյան ուրբաթ երեկոյան սիրո քաղաքը առավել գերող տրամադրություն ունի: Ջոնին կառաջարկի ընկերակցել իրեն: Կնստեն Սենայի ափին, հետո կքայլեն Շանզէլիզեի վայելչագեղ պողոտայով ու կթեքվեն դեպի Պոնտյու փողոցում գտնվող բարերից մեկը: Խմել չի սիրում, սակայն այս երեկո սիրտը կպայթի առանց սառը գարեջրի:

Երջանիկ անգիտակից ժպիտը դեմքին` նորից ու նորից վերհիշում էր տնօրենի հետ հանդիպումը, թեկուզ և այն ընդամենը մի քանի րոպե տևեց: Հիշում էր տասը տարիների անխոնջ աշխատանքը, դժվարին բազում օրերը: Հետո միտքը տարավ ավելի վաղ,  երբ քսան տարի առաջ մոր հետ գաղթականի կարգավիճակով հայտնվեց սկզբից Գերմանիայի ճամբարում, հետո Բելիգիայի, իսկ մոր մահից հետո տեղափոխվեց Փարիզ ու մի բարեսիրտ հայրենակցի օժանդակությամբ ոտքի կանգնեց:

Ջանասիրությամբ ֆրանսերեն սովորեց, բարձր բալերով ընդունելության քննություններ հանձնեց ու մի ողջ տարի անկոտրում դիմեց համալսարաններ՝ արդյունքում հաջողելով անվճար ընդունվել համբավ ունեցող համալսարանի ինժեներական ֆակուլտետ: Գիշեր-ցերեկ պարապում էր, հատկապես, որ ֆրանսերեն լեզվով ուսանելը օտարի համար այնքան էլ հեշտ չէր: Առաջին կուրսում շատ էր դժվարանում, սակայն երկրորդ կուրսից սկսած քչերը կարող էին գիտելիքով մրցակցել իրեն: Իսկ կրթությանը զուգահեռ` երեկոները աշխատում էր հայրենակցի ավտովերանորոգման արհեստանոցում:

“Զանգե՛մ Ջոնին, քանի դեռ ուրիշ ոչինչ չի ծրագրել” : –մտածեց ու արագ սեղմեց նրա համարը: Ջոնն իր բաժակակիցն էր, ում հետ երեք տարի առաջ հենց բարերից մեկում էին խմիչքի շուրջ մտերմացել: Նա անգլիացի էր, խոսելու շատ թեմա չունեին  ու ո՛չ էլ դրա կարիքը կար: Դե, դրանից ավելին այս քաղաքում սպասել պետք չէ: Դա, հասկացել էր ֆրանսիացի դառնալուն զուգահեռ, ու չնայած այդ բարքերը շատ էին տարբերվում իր հայրենի բարքերից, սակայն համակերպվել էր պետք:

Չգիտեր ինչու, կամ միգուցե չէր ցանկանում ընդունել պատճառը, բայց հայրենակցիների հետ շփումներից խուսափում էր: Քիչ-քիչ հայրենակիցներն էլ իրենից երես թեքեցին` համարելով, որ նա, Փարիզում հասնելով հաջողության, մեծամտացել է, սկսել արհամարհել իրենց, հեռացել իր արմատներից: Սկզբում փորձում էր նրանց ծաղրին ու վիրավորանքին պատասխանել ու բացատրել, որ ինքն ուրիշներից պակաս չի սիրում ու կարոտում հայրենիքը, սակայն հետո հրաժարվեց այդ անպտուղ ջանքերից  ու այլևս չհաճախեց նրանց հանդիպումներին: Միայն որոշ շաբաթ երեկոներ այցելում էր իրեն այդքան օգնած ծերացող հայրենակցին ու նրա հետ կարմիր գինու շուրջ լուռ մեկ-երկու պարտիա շախմատ խաղում:

Ջոնն ուրախությամբ համաձայնեց ընկերակցել: Որոշեցին ժամը ութին հանդիպել Ալեքսանդր III-ի կամրջի մոտ: Մինչ այդ ինքը Մաքդոնալդսից երկու բրդուճ ու կոլա կվերցնի, կնստի Սենայի ափին ու ջրի մեղմ հոսքի հետ կվայելի երկար տարիների չարչարանքից հետո արժանացած հաջողության բերկրանքը:

Ժամը յոթն էր, երբ բրդուճների ու կոլայի փոքր տուփը ձեռքին հասավ կամուրջ ու նստեց արևի վերջին ճառագայթների ներքո նազանքով շողշողացող Սենայի ափին: “La Seine, La Seine…”- մտքում սիրելի երգը հիշեց ու սկսեց բրդուճի առաջին կտորների ծամելուն զուգընթաց մրմնջալ:

Կամրջի տակ բոմժերը գարեջուր էին խմում ու ալարկոտ վիճում: Տասնյակ տուրիստներ չտես հայացքով քայլում էին Ալեքսանդր III-ի վրայով՝ մատնացույց անելով կամրջի շքեղ քանդակները ու հերթ կանգնում նրանց ֆոնին նկարվելու: Քիչ այն կողմ` Սենայի ափին, չինացի երկու աղջիկ անդադար սելֆի էին անում, հետո նայում նկարներին, հռհռում  ու շարունակում սելֆի անել՝ րոպեում վաթսուն սելֆի արագությամբ:

Սենա՞ն էր պատճառը, նրա մասին ե՞րգը, վերջապես կայացած ֆրանսիացի դառնալու բերկրա՞նքը, թե՞ այլ, սակայն միտքը թռավ հայրենի եզերք՝ դեպի կարկաչուն աննման գետակը, նրա ափերը երիզող բարձր հեզաճկուն կեչիները, օդում սավառնող ծառերի, խոտ ու ծաղկի, հացի ու թրիքի բուրմունքը:

Տեսավ հայրենի գյուղի վրա երեկոյան ննջող ծխնելույզների ծուխը, լսեց արոտավայրից վերադարձող ոչխարի հոտի ամաչկոտ սվսվոցը ու կովերի նախրի տաք բառաչյունը: Գետից այն կողմ բազմած էր ողջ հորիզոնը ծածկող բլուրը՝ մշակաբույսերով ծածկված գունեգեղ դաշտերով ու լերկ շականագույն գլխով:

Տեսավ արևով ողողված դասասենյակները, ծիծաղելու չափ խիստ ուսուցիչներին, միջանցքներում չարաճճի վազվզող դասընկերներին, արոտավայր հիշեցնող ֆուտբոլի դաշտը, որտեղ բազմաթիվ անգամ քրքրել էր կոշիկներն ու տաբատը՝ զայրացնելով ծնողներին:

Կարմրեց` հիշելով դպրոցական առաջին խելագար հրապուրանքը՝ իրենից մեկ դասարան բարձր գեղանի աղջկան, ում երզում էր բոլոր գիշերներին, դասամիջոցներին փնտրում միջանցքում, իսկ երեկոյան ժամերով նստում գետի կլոր մեծ քարին՝ հուսալով, որ սիրեցյալը ընկերուհիների հետ կքայլի կեչիների ներքո ձգվող գյուղի այդ միակ ճեմուղով, իսկ ինքը հայացքը չի կտրի նրա գեղանի մարմնից ու հատկապես խելքահան անող սրունքների մեղմ տաքությունից:

Հետո մղձավանջը նորից հայտնվեց. ականների պայթուն, չորս կողմից ավտոմատների ահասարսուռ կրակահերթ, բլրից իջնող թշնամու զինվորներ: Գյուղացիները խելագար այսուայնկողմ էին վազում ու հիստերիկ գոռում: Մայրը, ինքն ու չորսամյա քույրիկը կուչ էին եկել տան նկուղում ու սարսափից քարացել: Հայրը հևասպառ ներս վազեց, գրկեց քրոջը և գոռաց, որ վազեն իր հետևից:

Մայրն ու ինքը անխոս հետևեցին նրան: Ինքը, ողջ ուժերը հավաքած, վազում էր, ցատկում փոսերի ու մացառների վրայով, երբեմն գլորվում՝ դիպչելով ինչ-որ կոճղի կամ ծառարմատի, նորից բարձրանում ու շարունակում վազել:

Այն ժամանակ տասչորս տարեկան էր. փախուստի համար բավականին արագավազ ու ճարպիկ: Սկզբում նկատում էր կողքից վազող ծնողներին, սակայն կարճ ժամանակ անց շուրջը միախառնվեց սարսափելի մշուշում՝ քաոս, ճիչ ու աղմուկ, փոշի, հրացոլք, ճմրթված դեմքեր, տապալված արյունշաղ մարմիններ..…

Կարծես աչքերը մոխրագույն փառով էին պատվել՝ փորձելով պատնեշել իրեն շրջապատող սոսկալի աշխարհից: Ոչինչ այլևս չէր մտածում կամ ընկալում, այլ միայն՝ բնազդային վազում: Չգիտակցեց, թե քանի ժամ կամ քանի կիլոմետր էր վազել, սակայն հասավ հայրենակից զինվորների մոտ, որոնք նրան ցույց տվեցին ոչ հեռու գտնվող ապաստանը՝ լի զինվորներով, բժիշկներով ու սարսափած ամբոխով:

Երբ արդեն մեռնելու ահուդողը լքեց իրեն, ու զգաց կենդանի մնալու թեթևությունը, հիշեց ծնողների ու քրոջ մասին: Շրջապատող ամբոխում նրանք չկային, ու ոչ էլ իր սիրելի կերպարը: Ամոթը պատեց ողջ գիտակցությունը. ինչպե՞ս կարող էր ինքն այդքան մորթապաշտ լինել  ու թողնելով ծնողներին ու քրոջը` մտածել միայն իր փախուստի մասին:

Դուրս եկավ, այս ու այն կողմ վազվզեց, աջ ու ձախ հարցուփորձ արեց: Ողջ գիշեր քնել չկարողացավ: Առավոտյան մայրը հայտնվեց՝ հաջողացնելով դանդաղորեն սողոսկել գիշերվա մթության մեջ: Հայրը և քույրը այդպես էլ չհայտնվեցին, և ո՛չ էլ սիրած աղջիկը ո՛չ այդ օրը, ո՛չ հաջորդ օրերին, ո՛չ էլ տառապալից գլորվող շաբաթներում ու ամիսներում:

Գյուղի մեծ մասը այդպես էլ չհայտնվեց: Չէր պատկերացնում, թե ինչպես կարող է որևէ գիտակից մարդ հանգիստ կրակել իր չորսամյա անմեղ քրոջ, բարի ու հոգատար հոր, աշխարհի ամենագեղեցիկ վճիտ աղջկա վրա …

Մայրը շարունակում էր ամեն օր հավատացնել, որ նրանք մի օր անպայման կհայտնվեն: Սակայն նրանք հայտնվում էին միայն երազում, այն էլ ժամանակի հետ ավելի ու ավելի հազվադեպ:

Մայրն ու ինքը չդադարեցին հուսալ ու սրտի թրթիռով վազել ամեն մի նոր տեղեկության հետքերով: Չդադարեցին սպասել, նույնիսկ երբ տեղափոխվեցին Գերմանիա: Սակայն մայրը երկար չդիմացավ. անորոշությունը շատ ավելի անտանելի է, քան հարազատ հոգիների կորստի գիտակցության ցավը:

Ո՞վ էր ավելի հաջողակ, ի՞ր նմանները, ովքեր, ոչ մեկի վրա ուշադրություն չդարձնելով, փախուստով փրկեցին իրենց կաշին, թե՞ հայրենի հողում հավիտյանս ննջածները: Ձեռքերը պարուրեցին գլուխը, կոպերը ուժգին սեղմեցին աչքերը, գլուխը լցվեց անհասցե հայհոյանքով՝ լավ գիտակեցելով, որ պատանեկան թուլության նվաստացումը դեռ չի հաղթահարվել ու երբեք էլ չի հաղթահարվի:

Վերջերս ինչ-որ մեկը այցելել էր իրենց գյուղ ու մի քանի րոպեանոց տեսահոլովակ ներբեռնել youtube-ում: Թալանված գյուղում միայն ավերակներ էին, մարդկանց ու անասունների խառը փոքր ու մեծ ցաքուցրիվ ոսկորներ, մացառուտներ  ու նրանցում թաքնված օձեր ու ականներ…

Զգաց ստամոքսի տհաճ ծանրությունը՝ բրդուճների անգիտակից խժռումից: Ինչու՞վերհիշեց մղձավանջը, հատկապես այս պահին, երբ սիրտը սավառնում էր հաջողությունից և ուրախությունից: Ակնկալվող զվարթ ու անկաշկանդ ուրբաթ երեկոյին բնորոշ զվարճանքների ակնկալիքը հօդս էր ցնդել:

Զգաց Ջոնի թփթփոցը ուսին, հապշտապ մաքրեց արցունքները և փորձեց ընկճվածությունը թաքցնել լայն ժպիտի ներքո: Բաժակակիցը չնկատեց, կամ միգուցե չցանկացավ նկատել Միշելի այլայլված ժպիտը: Մտադրվել էր Ջոնի հետ կիսվել այսօրվա աննախադեպ հաջողությունով, սակայն խոսքերը մնացին կոկորդում: Գլխահակ քայլելով լսում էր նրա անկարևոր պատմությունները ու առանց հասկանալու` դրական արձագանքում: Արդեն Պոնտիյու փողոց էին հասել ու մտան ծանոթ աղմկաշատ բարերից մեկը:

Երկու բաժակ սառը գարեջուրը, բարձր երաժշտությունը, այցելուների աղմուկը, աղջիկների օծանելիքի բույրն ու գողտրիկ հայացքները ստեղծեցին ուրբաթ-երեկոյան Փարիզյան ցանկալի մթնոլորտը, որը նրան կարողացավ վերջապես հետ բերել անցյալից:

Այժմ Ջոնի հետ կարող էր կիսվել իր երկար սպասված հաջողությամբ, սակայն աղմուկը և երկուստեք խմածությունը խանգարեցին հաղորդելու նորության ողջ նշանակալիությունը: Հետո զրույցի բռնվեց մեծ, սև, թախծոտ աչքերով աղջկա հետ: Անկախ իր խմածությանը` վստահ էր, որ աղջիկը չափազանց ցանկալի է՝ գեղեցիկ քաղցր դիմագծերով, նուրբ շպարով, մեջքին թափվող սև ուղիղ մազերով, մի քիչ մեծ քթով, մեղմ բարի խոսելաոճով: Արտաքին տվյալներից և ֆրանսերեն լեզվի առոգանությունից ենթադրեց, որ հավանաբար արաբ է, հատկապես, որ անունն էլ Զառա է:

Ջոնն ինչ-որ տեղ էր անհետացել: Հավանաբար իրեն կորցրել է Զառայի ընկերուհու կամ այլ մեկի ընկերակցությունում: Դա իրեն չէր հատաքրքրում: Չէր հիշում, թե որերորդ բաժակն է արդեն խմում, սակայն աչքերը անծանոթուհուց կտրել արդեն չէր կարողանում:

Եթե լուրջ լիներ, ապա իրեն թույլ չէր տա հարցնել ազգային արմատների մասին, սակայն հարցրեց: Աղջիկը մի փոքր անհարմար զգաց, սակայն պատասխանեց: Երևի նա էլ արդեն սթափ չէր  ու հակադարձեց նույն հարցը. չնայած բնիկ Փարիզեցուն հատուկ առոգանությանը` Միշելի թուխ մաշկը և դիմագծերը հուշում էին, որ նրա մոտ նույնպես այլ ազգի արմատ կա, հավանաբար՝ արաբի:

Միշելը իբր թե չլսելու տվեց. բարում կարիք չկա արձագանքել բոլոր հարցերին: Փոխարենը շարունակում էր հմայված տնտղել աղջկան ու մտորում` արդյո՞ք արժե հայտնել, որ իրենք հենց թշնամացած ազգերի ներկայացուցիչներն են: Անշուշտ հետաքրքիր կլինի դիտել նրա արձագանքը, սակայն մյուս կողմից, այդ տհաճ բացահայտումը միանշանակ վերջ կդնի իրենց սրընթաց զարգացող հարաբերությանը:

Միգուցե՞ մարդասպաններից մեկն էլ հենց նրա հայրն էր կամ եղբայրը: Միգուցե՞ Զառան էլ է ցնծացել՝ լսելով իրենց գյուղի կոտորածների մասին` դա համարելով իրենց զինվորների վեհապանծ հաղթանակ:  Իսկ այժմ այստեղ` Փարիզում, վայելում է իր հյուրասիրած կոկտեյլը,  ու քաղցր  հյութեղ շրթունքներով ու սև խոշոր աչքերով գերում իրեն: Խմած ուղեղում նորից նշմարվեցին սպանված հարազատների աղոտ դեմքերը, դիմացի սարից կրակահերթով իջնող զինվորները, մոր հեծկլտոցը, իր խելագար փախուստը…

Զառան բռնեց Միշելի ձեռքը և իր հետևից քաշեց դեպի պարահրապարակ: Գլուխը կախ հետևեց գեղեկուհուն և սկսեց վայելել նրա մարմնի վավաշոտ ջերմության տարփանքը: Հետո զգաց իրեն գերող շուրթերի թաց համբույրը, որից խառն ալկոհոլի համ էր գալիս:

Մեկ ժամ հետո նրանք տաքսիով հասան աղջկա փոքրիկ բնակարան` ողջ ճանապարհին անհագ համբուրվելով ու կրքոտ շոյելով իրար: Ներս մտան` առանց դադարեցնելու համբույրները կամ գեթ մեկ բառ արտասանելու, հապշտապ մեկը մյուսի վրայից պոկելով ու գետնին նետելով հագուստը` գլորվեցին անկողնու վրա:

Սկզբում Միշելը հրճվում էր սեքսից ու գեղեցկուհուն տիրելուց պատող հաճույքից: Սակայն շարժումները հետզհետե դարձան ավելի ու ավելի կոպիտ, աջ ձեռքով հարվածեց աղջկա հետույքին, ձախ ձեռքի մեջ ոլորելով աղջկա մազերը՝ գլուխը ուժեղ սեղմեց բարձին:

Զառան սկզբում կրքոտ ժպիտով խնդրեց Միշելին իրեն ավելի նուրբ սիրել: Սակայն ուժգնացող ցավերից գիտակցեց, որ նա ավելի ու ավելի դաժան է դառնում, ու փորձեց ընդվզել ու դադարեցնել սեքսը: Սակայն ուշ էր. նրա փխրուն հարբած մարմինը անզոր էր դիմադրելու մկանուտ տղամարդու վայրենի ցանկություններին:

Միշելը ավելի ու ավելի մոլեգին էր դառնում: Սկզբում մտքում, հետո բարձրաձայն հայհոյում հայրենի լեզվով, իսկ հետո որպեսզի Զառան հասկանա, հայհոյում ֆրանսերենով ու շարունակում ցավագին սեղմել աղջկա գլուխը բարձի մեջ: Հետո դիտավորյալ վերջացրեց՝ հուսալով, որ աղջիկը կհղիանա իրենից:

Կարճ ժամանակ անց շունչը հետ բերեց, բարձրացավ հյուծված ու կապտած մարմնից, այլայլված նայեց բարձի մեջ հուսահատ հեծկլտացող աղջկան, արագ հագնվեց ու հեռացավ:

 

Գնել Խաչատրյան

29.02.2017թ.

 

 

 

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s